Kto może zostać instruktorem praktycznej nauki zawodu? Wymagania krok po kroku

Instruktor praktycznej nauki zawodu to osoba, która szkoli uczniów lub młodocianych pracowników bezpośrednio na stanowisku pracy – w zakładzie, warsztacie, firmie lub przedsiębiorstwie. Zanim jednak ktoś będzie mógł legalnie przyjmować praktykantów, musi spełnić konkretne wymagania określone w przepisach.

W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, kto może zostać instruktorem praktycznej nauki zawodu, jakie kwalifikacje są wymagane, jaki staż pracy jest konieczny oraz kiedy sam kurs pedagogiczny wystarczy, a kiedy nie.

Podstawa prawna – skąd wynikają wymagania dla instruktorów?

Wymagania dotyczące instruktorów praktycznej nauki zawodu zostały jasno określone w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.

Rozporządzenie precyzuje:

• jakie przygotowanie pedagogiczne musi posiadać instruktor,
• jakie kwalifikacje zawodowe są wymagane,
• jaki staż pracy w zawodzie jest konieczny,
• w jakich przypadkach możliwe są różne ścieżki dojścia do uprawnień.

Kluczowe jest to, że nie istnieje jeden „uniwersalny” wariant. Wymagania zależą od poziomu wykształcenia, posiadanego tytułu zawodowego oraz doświadczenia w zawodzie.

Przygotowanie pedagogiczne instruktora praktycznej nauki zawodu

Każdy instruktor praktycznej nauki zawodu musi posiadać przygotowanie pedagogiczne. Przepisy dopuszczają kilka równorzędnych form jego uzyskania.

Dopuszczalne formy przygotowania pedagogicznego

Instruktorzy praktycznej nauki zawodu mogą posiadać:

• ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, realizowany według ramowego programu i zatwierdzony przez kuratora oświaty,
• ukończony kurs pedagogiczny zatwierdzony przez kuratora, obejmujący co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej,
• kurs pedagogiczny ukończony przed 6 stycznia 1993 r., który uprawniał do pełnienia funkcji instruktora,
• w przypadku praktycznej nauki zawodu na statkach – ukończone szkolenie dydaktyczne potwierdzone świadectwem wydanym przez dyrektora urzędu morskiego,
• pełne przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli,
• kwalifikacje wymagane od nauczycieli praktycznej nauki zawodu zgodnie z Kartą Nauczyciela.

W praktyce najczęściej spotykaną i najprostszą ścieżką jest ukończenie kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu zatwierdzonego przez kuratora oświaty.

Kwalifikacje zawodowe i staż pracy – kluczowe znaczenie

Samo przygotowanie pedagogiczne nie wystarcza. Instruktor musi dodatkowo spełniać wymagania dotyczące kwalifikacji zawodowych oraz stażu pracy w zawodzie, którego będzie nauczać (lub zawodzie pokrewnym).

Kto może zapisać się na kurs pedagogiczny?

Na kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu mogą zapisać się zarówno osoby, które planują szkolić uczniów w ramach praktycznej nauki zawodu, jak i osoby, które chcą podnieść swoje kompetencje pedagogiczne do innych celów.

Kurs pedagogiczny często wybierają także osoby, które:

• prowadzą szkolenia BHP lub szkolenia zawodowe,
• pracują z młodzieżą lub dorosłymi w formie szkoleń praktycznych,
• są instruktorami, trenerami lub ratownikami (np. WOPR, TOPR),
• planują uzyskać wpis do Bazy Usług Rozwojowych (BUR).

Warto jednak jasno podkreślić, że wymagania formalne określone w przepisach dotyczą wyłącznie osób, które chcą pełnić funkcję instruktora praktycznej nauki zawodu w rozumieniu prawa i szkolić uczniów na stanowisku pracy.

Szczegółowe wymagania wstępne na kurs pedagogiczny warto sprawdzić przed zapisem, aby mieć pewność, że ukończenie kursu będzie mogło zostać później formalnie wykorzystane.

Osoby z wykształceniem zawodowym lub średnim

Instruktor praktycznej nauki zawodu musi posiadać:

• tytuł zawodowy (np. technik lub czeladnik) w zawodzie nauczanym lub pokrewnym,
• odpowiedni staż pracy w tym zawodzie.

Wymagany staż pracy wynosi:

• co najmniej 3 lata – w przypadku technika,
• co najmniej 6 lat – w przypadku czeladnika.

Dodatkowo wymagane jest ukończenie szkoły średniej (technikum, branżowa szkoła II stopnia, liceum lub szkoła równorzędna – w zależności od konkretnego wariantu).

Osoby z wykształceniem wyższym

W przypadku osób posiadających wykształcenie wyższe sytuacja wygląda nieco inaczej.

• Nie jest wymagany tytuł zawodowy (np. technik lub czeladnik).
• Kluczowy jest kierunek studiów oraz staż pracy.

Wymagany staż pracy:

• co najmniej 2 lata – jeżeli studia są kierunkowe i zgodne z nauczanym zawodem,
• co najmniej 4 lata – jeżeli studia są ogólne lub niekierunkowe.

Za zawód pokrewny uznaje się zawód należący do tej samej branży w Klasyfikacji Zawodów Szkolnictwa Branżowego.

Czy każdy może zapisać się na kurs pedagogiczny?

Na kurs pedagogiczny mogą zapisać się zarówno osoby, które planują szkolić uczniów w ramach praktycznej nauki zawodu, jak i osoby, które chcą podnieść swoje kompetencje pedagogiczne do innych celów.

Kurs pedagogiczny często wybierają m.in.:

• osoby prowadzące szkolenia BHP i szkolenia zawodowe,
• osoby pracujące z młodzieżą,
• ratownicy WOPR i TOPR, instruktorzy, trenerzy,
• osoby planujące wpis do Bazy Usług Rozwojowych (BUR).

Warto jednak jasno podkreślić: wymagania formalne dotyczą wyłącznie osób, które chcą pełnić funkcję instruktora praktycznej nauki zawodu w rozumieniu przepisów i szkolić uczniów na stanowisku pracy.

Kiedy dokumenty są weryfikowane?

Dokumenty potwierdzające wykształcenie oraz staż pracy nie są wymagane na etapie zapisu na kurs pedagogiczny. Ich weryfikacja następuje dopiero na etapie podpisywania umowy ze szkołą.

Dzięki temu można spokojnie ukończyć kurs, a dopiero później – we współpracy ze szkołą – potwierdzić spełnienie wszystkich warunków formalnych.

Najczęstszy błąd: sam kurs to nie wszystko

Jednym z najczęstszych nieporozumień jest przekonanie, że sam kurs pedagogiczny automatycznie daje prawo do przyjmowania praktykantów.

Kurs pedagogiczny jest niezbędnym elementem, ale musi być połączony z odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi oraz wymaganym stażem pracy. Bez spełnienia tych warunków szkoła może odmówić podpisania umowy na praktyczną naukę zawodu.

Podsumowanie

Instruktorem praktycznej nauki zawodu może zostać osoba, która posiada przygotowanie pedagogiczne, odpowiednie kwalifikacje zawodowe oraz wymagany staż pracy. Przepisy przewidują kilka ścieżek dojścia do uprawnień, zależnych od wykształcenia i doświadczenia.

Przed zapisem na kurs warto dokładnie sprawdzić swoją sytuację i upewnić się, że spełnia się wymagania określone w przepisach. To pozwala uniknąć problemów na etapie współpracy ze szkołą i daje pewność, że zdobyte kwalifikacje będą mogły być w pełni wykorzystane.